Năm cách kiểm tra hướng nghề nghiệp trước khi chọn ngành

"Con thích ngành gì?" là câu hỏi nhiều bạn trả lời bằng một chức danh nghe hay: giám đốc marketing, kiến trúc sư, kỹ sư phần mềm. Nhưng chức danh không cho bạn biết một ngày làm việc trông như thế nào. Năm cách dưới đây giúp bạn kiểm tra hướng đi của mình trước khi chọn ngành, chọn trường.

Nhìn vào việc làm mỗi ngày, không chỉ chức danh

Hãy hỏi: người làm nghề này dành phần lớn thời gian cho việc gì? Bạn có thấy hứng thú với những việc đó không?

Ví dụ, "giám đốc marketing" nghe hấp dẫn. Thực tế, công việc gồm đọc số liệu, viết kế hoạch, họp với nhiều bộ phận và chịu trách nhiệm về doanh số. Nếu bạn ghét con số, hãy cân nhắc lại.

Cách kiểm tra: tìm 2–3 tin tuyển dụng thật của nghề đó. Đọc kỹ phần "Responsibilities". Đánh dấu việc bạn thích và việc bạn ngại.

Hình dung phiên bản tương lai của bạn

Viết ra chân dung chính bạn sau 5–10 năm, càng cụ thể càng tốt:

• Bạn làm việc gì mỗi ngày?
• Bạn làm ở đâu, với ai, trong môi trường thế nào?
• Bạn muốn được ghi nhận vì điều gì?
• Bạn cần học gì, làm gì từ bây giờ để đến đó?

Ví dụ với một bạn muốn làm thiết kế đồ hoạ: làm cho một studio thiết kế, làm logo và bộ nhận diện thương hiệu, môi trường sáng tạo. Việc cần làm ngay: học phần mềm, làm portfolio, tìm người trong nghề để hỏi chuyện.

Dán bản mô tả này ở nơi bạn dễ thấy. Đọc lại mỗi khi phải ra quyết định.

Nghĩ lớn, bước nhỏ mỗi ngày

Tiến sĩ Grace Lordan, nhà khoa học hành vi tại London School of Economics, gói ý tưởng này trong cuốn Think Big (2021): mục tiêu lớn đạt được nhờ những bước nhỏ đều đặn.

• Ghi lại cách bạn dùng thời gian trong một tuần.
• Tìm những việc tốn giờ mà không mang lại gì.
• Dành một khoảng ngắn cố định mỗi ngày để học kỹ năng cho nghề bạn muốn. Một khoá học online, một chương sách, hay một bài tập thực hành đều được.

Thử trước khi quyết định

Đọc về một nghề không bằng chạm vào nó. Một số cách thử với học sinh và sinh viên:

• Trò chuyện 20 phút với người đang làm nghề. Hỏi họ thích và không thích gì.
• Xin đi theo quan sát một ngày làm việc (job shadowing).
• Làm một dự án nhỏ: thiết kế poster cho câu lạc bộ, viết code một app đơn giản, làm kế hoạch marketing cho một quán quen.
• Tham gia tình nguyện hoặc làm thêm trong lĩnh vực gần với nghề đó.

Sẵn sàng thay đổi hướng đi

Sở thích của bạn sẽ thay đổi khi bạn lớn lên và thử nhiều thứ. Đổi ngành hay đổi nghề không có nghĩa là thất bại. Đó là kết quả của việc bạn hiểu mình rõ hơn.

Điều quan trọng là mỗi lần đổi, bạn mang theo kỹ năng và bài học từ chặng trước.

Điều cần nhớ

• Đánh giá một nghề qua công việc hằng ngày, không qua chức danh.
• Viết ra chân dung bản thân trong 5–10 năm và những việc cần làm từ hôm nay.
• Tiến bộ nhỏ mỗi ngày quan trọng hơn kế hoạch hoàn hảo.
• Thử nghề bằng trò chuyện, quan sát, dự án nhỏ trước khi chọn ngành.