Sống chung trong share house: giữ tiền cọc và giữ hoà khí

Chuyển vào share house, bạn sẽ có ba người lạ cùng dùng một cái bếp, một cái tủ lạnh và đôi khi một nhà tắm. Hai thứ dễ mất nhất là tiền cọc khi chuyển đi và hoà khí trong nhà. Bài này giúp bạn giữ được cả hai.

Trước khi ký: biết mình đang thuê theo dạng nào

Ở share house, bạn có thể là người đứng tên hợp đồng, người thuê lại từ người thuê chính, hoặc người ở trọ cùng chủ nhà. Mỗi dạng có quyền lợi khác nhau.

• Úc: người thuê theo luật thuê nhà của bang thì tiền cọc (bond) phải nộp cho cơ quan nhà nước. Ví dụ NSW Fair Trading, RTBA ở Victoria, RTA ở Queensland. Nếu bạn ở cùng chủ nhà, bạn có thể không thuộc phạm vi luật thuê nhà. Hãy hỏi rõ trước khi trả tiền.
• Anh: từ 1/5/2026, hợp đồng assured periodic tenancy thay cho assured shorthold tenancy. Với dạng này, chủ nhà phải gửi tiền cọc vào một chương trình bảo vệ tiền cọc được nhà nước công nhận trong vòng 30 ngày.
• Canada: quy định khác nhau theo từng tỉnh. Hãy tìm hiểu trên trang cơ quan thuê nhà của tỉnh bạn sống.

Không trả tiền mặt không biên nhận. Không trả cọc trước khi xem nhà hoặc xác minh người cho thuê.

Giữ tiền cọc bằng biên bản tình trạng nhà

Biên bản tình trạng nhà (condition report) ghi lại tình trạng phòng khi bạn nhận. Đây là bằng chứng quan trọng nhất khi trả phòng.

1. Nhận biên bản từ chủ nhà hoặc đại lý. Đọc kỹ từng dòng.
2. Chụp ảnh, quay video mọi vết xước, vết ố, đồ hỏng. Ảnh có ghi ngày giờ.
3. Ghi thêm ý kiến của bạn vào biên bản nếu thấy chưa đúng, rồi ký và giữ một bản.
4. Khi chuyển đi, dọn sạch và chụp lại ảnh ở cùng góc để so sánh.

Phân biệt rõ hai loại hư hỏng:

• Hao mòn tự nhiên (fair wear and tear): thảm sờn, sơn phai theo thời gian. Bạn không phải trả.
• Hư hỏng do người thuê: làm vỡ kính, cháy mặt bàn, thủng tường. Bạn phải chịu.

Đừng đồng ý trả tiền sơn lại cả phòng chỉ vì một vết bẩn nhỏ. Có tranh chấp, hãy liên hệ cơ quan thuê nhà của bang hoặc tỉnh.

Luật bất thành văn trong bếp chung

• Nấu xong dọn ngay, ăn xong rửa liền.
• Không dùng đồ ăn, gia vị của người khác khi chưa hỏi.
• Dán tên lên hộp thức ăn trong tủ lạnh chung.
• Món có mùi mạnh: mở cửa sổ, bật quạt hút, và báo trước với bạn cùng nhà.

Tiếng ồn, riêng tư và văn hoá khác nhau

• Cả nhà thống nhất giờ yên tĩnh, ví dụ 10 giờ tối đến 7 giờ sáng.
• Gọi điện về nhà muộn, hãy đeo tai nghe và nói nhỏ trong phòng.
• Không vào phòng người khác khi họ vắng nhà. Không dùng đồ cá nhân khi chưa xin phép.
• Báo trước khi có khách ngủ lại qua đêm.
• Tôn trọng khác biệt về món ăn, tôn giáo và thói quen sinh hoạt. Khi khó chịu, nói thẳng nhưng lịch sự, tập trung vào việc cụ thể.

Lịch dọn dẹp và chia hoá đơn

• Lập bảng phân công dọn khu vực chung: nhà tắm, phòng khách, đổ rác. Dán ở nơi ai cũng thấy hoặc lưu trong nhóm chat.
• Chia tiền điện, nước, internet theo hoá đơn thực tế. Gửi ảnh hoá đơn vào nhóm chat trước khi chia.
• Trả tiền nhà và hoá đơn đúng hạn. Chậm trả là nguyên nhân mất lòng nhanh nhất.

Điều cần nhớ

• Hỏi rõ bạn thuê theo dạng nào và tiền cọc được giữ ở đâu.
• Chụp ảnh và ký biên bản tình trạng nhà ngay khi nhận phòng.
• Hao mòn tự nhiên không phải lỗi của bạn.
• Thống nhất giờ yên tĩnh, lịch dọn dẹp và cách chia hoá đơn từ tuần đầu.